Kutsal yiyecek Aşure

Aşure’yi çocukluğumuzdan beri biliriz, yeriz ve dağıtırız.

Annem aşure’yi sık yapardı. Allah Rahmet Eylesin, nur içinde yatsın anneciğim.

O zamanlar bütün adetler yapılırdı. Aşure ne zaman yapılır, kimlere dağıtılır?

Hep bilinirdi. Bizler böyle annelerin çocukları olarak bu adetleri bilerek büyüdük. Ne yazıkki bizden sonraki nesillere bildiğim kadarını öğretemedik.

Aşure şimdi sofralarımızda bir tatlı olarak yerini alıyor.

Pastanelerde de aşure bulabilirsiniz.

Üstelik her zaman.

Aşure’yi annemle yaptıktan sonra uzun yıllar evimizde kendimizde yaptık yapıyoruz. Ben hala annemin yaptığı lezzette bir aşure ne yapabiliyorum ne de yiyebiliyorum. Herkesin annesinin yaptığı yemekler özel ve en güzelidir. Fakat sanıyorum annem aşurede ustaydı.

Komşulara dağıtmak kardeşim Ömer’in işi olurdu, çocukluğumuzda daha sonraları diğer kardeşlerim almıştı bu görevi.

Tabi o zamanlar komşuluk denilen bir şey sadece küçük şehirlerde yoktu. Her yerde vardı. Şimdiki gii bir Allah’ın selamı esirgenmiyordu. Ne tuhaf bazen selam veriyorsunuz, karşınızdaki başı ile hafif bir hareketle selamınıza karşılık vermiş oluyor! Hayretler içindeyim.

Aşure kutsal bir yiyecek.

Birçok anlatısı var.

-        Nuh peygamber sular çekildikten sonra karaya çıkarken gemide erzak olarak kalanları bir araya getirip yemek yapmış, bu da aşureymiş.

Kimileri daha farklı anlatırlar, derlerki:

-        Savaşta tüm yiyecekler bitmiş, arta kalanla yapılan yemek aşureymiş.

Tabi bütün bunların aslını vikipedi’deki yazılarda biraz daha emin olarak sizlere aktarmak istiyorum…

Aşure, Hicri takvime göre Muharrem ayının onuncu günü yapılan tatlıdır.

İslami inanca göre Muharrem ayının onuncu günü, Nuh'un Büyük Tufan'dan sonra karaya ayak bastığında elinde kalan son malzemelerle bu tatlıyı yapmıştır.

-        Temel olarak su, buğday, nohut, toz şeker, kurufasulye, pirinç kullanılarak yapılır.

Süsleme amacı ile ceviz, çam fıstığı, badem, nar, susam ve tarçın gibi kuruyemiş, meyve ve baharatlar kullanılır.

^-                   Aşure, Arapça "aşure" kelimesinden gelmektedir.

^-                   Aşure, Ermeni ve Rum kültüründe de vardır.

^-                   Ermeniler, 6 Ocak'ta "anuş-abur" yaparken;

^-                   Rumlar, buğday, kuru üzüm ve bal ile yaptıkları "koliva"yı kilise kapısında dağıtıp ortasına bir mum diktikleri bir tabakla mezarın başına yerleştirmektedirler.(Vikipedi)

Aşure Günü ya da Aşura Günü,

-        Hicre takvimin ilk ayı olan Muharrem ayının onuncu günüdür.

-        İslam inancında bu günde birçok önemli olay meydana geldiğine inanılır ve bu güne kıymet atfedilir.

Aşure, (Aşura) Arapça’da 10 manasına gelen "aşara" kelimesinden türemiştir.

Sözcüğün Sâmî diller arasında ortak bir sözcük olduğu düşünülmektedir.

Ayrıca, sözcük (ve gün) Musevilik inancında Büyük Kefaret Günü için kullanılmıştır.

Hüseyin bin Ali ve beraberindeki 72 kişi hicri 61'de Muharrem'in onuncu gününde (10 Ekim, 680) Kerbela'da Yezid'in ordusunca katledilmiştir.

Bunun dışında Aşure Günü'nde gerçekleştiğine inanılan dini açıdan önemli bazı rivayetler bulunmaktadır.

-        Bunlar; Âdem'in işlediği günahtan sonra tövbesinin kabul edilmesi,

-        İdris'in diri olarak göğe yükseltilmesi,

-        Nuh'un gemisinin tufandan kurtulması,

-        İbrahim'in ateşte yanmaması,

-        Yakup'un oğlu Yusuf'a kavuşması,

-        Eyyub’un hastalıklarının iyileşmesi,

-        Musa’nın Kızıldeniz'den geçip İsrailoğulları'nı firavun'dan kurtarması,

-        Yunus’un balığın karnından çıkması,

-        İsa'nın doğumu ve ölümden kurtarılıp göğe yükseltilmesidir.

Bu olaylar saygın hadis kitaplarının hemen hepsinde geçmektedir.

-        Musevilerin de bu günü oruçla geçirdikleri,

-        İslam peygamberi Muhammed bin Abdullah’ın bu günde oruç tutmayı tavsiye ettiği,

-        Yahudilere benzememek açısından orucun Aşure gününden bir gün önce veya bir gün sonra tutulması gerektiğine inanılır.

Şii inancında Aşure Günü'ne, diğer İslam mezheplerinin atfettiği önemin dışında bir önem verilir.

İnanca göre Şiilik'te önemli bir figür olan peygamber Muhammed'in torunu İmam Hüseyin Kerbelâ'da muharrem ayının onuncu günü şehit edilmiştir.

Muharrem ve Safer aylarını matem ayları olarak kabul ederler.

İki ay boyunca düğün ve benzeri eğlenceler yapılmaz, matem günlerinde taziye meclisleri düzenlenerek mersiyeler okunur, ihsan yemekleri verilir.

Bazıları için her ayın onuncu günü Aşuradır; kelime Muharrem ayında işlenen Hüseyin cinayetinden sonra tutulan geleneksel yasın diğer adı olarak yerleşmiştir.

Türkiye'deki en büyük anma merasimi İstanbul Halkalı'daki Aşura Matem Merasimi'nde yapılır. Bu tören Aşura gününü en iyi şekilde anlatması yönünden UNESCO tarafından en iyi Aşura Merasimi seçilmiştir; ayrıca törende yapılan Aşura tiyatrosunun ve izleyicinin sayısı bakımından da Guinness Rekorlar Kitabına girmeye aday olmuştur.

Anadolu'da çeşitli hububatlardan pişirilen, Aşure tatlısı Nuh tufanı ile ilgili bir rivayet dolayısıyla yapılır. Rivayete göre gemidekilerin yiyecekleri tufan boyunca bitmiş, erzak çuvallarının dibinde kalan az miktardaki yiyecekler tek bir kazan içerisinde birleştirilerek yemek yapılıp yenmiştir.

Alevilerde, Hüseyin'in Kerbela'daki acısı başta olmak üzere On iki İmamların acılarını anmak ve anlamak için Muharrem Matemi tutulur.

Muharrem Matemi'nin amacı: Bu türlü acıların bir daha yaşanmaması için gerekli olan insanlık değerlerini ve Alevi öğretisini özümsemektir.

Matem süresince bıçağa ve kesici aletlere el sürülmez, kurban kesilmez ve et yenmez. Matem boyunca hiçbir canlıya eziyet edilmez.

-        Kimsenin kalbini kırmamak,

-        Dili ile kimseyi incitmemek,

-        Kimse hakkında dedikodu yapmamak Matem Orucu'nun temel ilkesidir.

Sağlığı yerinde olanlar oruç tutarlar. Matemden amaç, kendine eziyet yapmak değil, kötülük ve katliamların bir daha olmaması adına anmak ve unutmamaktır.

Kerbela katliamında hasta olması nedeniyle İmam Zeynel Abidin'in kurtulması ve Ali'nin soyunun devam etmesi nedeniyle de Allah'a şükredilir.

Bu nedenle Muharrem matemi, aşure geleneği ile biter.

12 gün orucun ardından Aşure Günü yapılır.

12 değişik malzemeden oluşan aşure tatlısı yenilir ve dağıtılır.

Aşure lezzetli olduğu kadar kutsal bir yiyecek…

Bizler yine aşurelerimizi yapalım, komşularımıza dağıtalım. Onlar isterlerse selam vermesinler.

Afiyet bal, şeker olsun.

Nazan Şara Şatana